Wat ouders willen weten over vaccineren
Heb je vragen over vaccineren? Je bent niet de enige. Kinderarts-infectioloog Lieke de Vrankrijker van het Wilhelmina Kinderziekenhuis geeft antwoord op veelgestelde vragen van ouders. Op basis van wat er bekend is uit wetenschappelijk onderzoek.
In Nederland krijgen kinderen vaccinaties die hen beschermen tegen veertien ernstige infectieziekten. Veel ouders kiezen ervoor hun kind te laten vaccineren en hebben daar tegelijkertijd vragen over. Het RIVM deelt elk jaar het percentage kinderen dat is gevaccineerd (vaccinatiegraad). Vergeleken met vorig jaar zijn iets minder baby's en kleuters gevaccineerd. Bij tieners nam de vaccinatiegraad juist toe.
Waarom krijgen kinderen hun vaccinaties op jonge leeftijd aangeboden?
“Kinderen krijgen hun vaccins op jonge leeftijd omdat hun immuunsysteem dan nog 'ongetraind' is: ze hebben nog weinig antistoffen tegen ziekteverwekkers die ze kunnen tegenkomen, waardoor ze kwetsbaarder zijn voor infecties. Bovendien kunnen infecties bij hen snel ernstig verlopen. Direct na de geboorte zijn ze via moederlijke antistoffen die ze tijdens de zwangerschap hebben gekregen, nog enigszins beschermd, maar die neemt met de tijd af. Vaccinaties zorgen ervoor dat kinderen zelf antistoffen aanmaken, zodat ze zo vroeg mogelijk afweer hebben tegen infecties.”
Welke vragen hebben ouders?
“Ouders hebben veel verschillende vragen en vaak ook heel specifieke vragen over de gezondheid van hun eigen kind en vaccinaties. Maar ik krijg ook vaak vragen over bijwerkingen of de combinatie van verschillende vaccins.”
Hoe ga je daarover met ouders in gesprek?
“Wat ik het belangrijkste vind bij in gesprek gaan is: luisteren. Ik vraag aan ouders wat hun zorgen zijn en waarom zij die zorgen hebben: wat hebben ze gehoord of gelezen en waarom heeft hen dat geraakt? Hebben ze bijvoorbeeld zelf dingen meegemaakt met vaccins of zijn er ervaringen uit hun omgeving die ze meenemen hierin? Maar ook: wat weten ze over de ziekte waartegen het vaccin beschermt? “
Wat merk je dan?
“Pas nadat ouders ruimte hebben gekregen om hun twijfels, zorgen en vragen te uiten, geef ik ze informatie daarover. Mijn ervaring is dat ouders het soms al prettig vinden om hun zorgen te kunnen delen met een zorgprofessional.”
Wat zie je in de spreekkamer waardoor je dagelijks het belang van vaccineren ervaart?
"Aan de ene kant zie ik kinderen die een ziekte hebben doorgemaakt die door een vaccin voorkomen kan worden. Dat kan bijvoorbeeld zijn een kind dat een hersenvliesontsteking heeft doorgemaakt. Tegen veel van de bacteriën die een hersenvliesontsteking veroorzaken zijn vaccins opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma”
Wat zie je nog meer?
“Ik zie ook de kinderen die extra kwetsbaar zijn. Bijvoorbeeld wanneer ze door hun jonge leeftijd nog niet gevaccineerd kunnen worden of kinderen met een onderliggende ziekte, zoals kanker of een auto-immuunziekte bij wie vaccins minder goed werken en bepaalde vaccins zelfs niet gegeven kunnen worden.”
“Bij een lagere vaccinatiegraad lopen deze kwetsbare kinderen een nog groter risico om bepaalde infectieziekten te krijgen. Een voorbeeld hiervan is mazelen: een ziekte die bij onbeschermde kinderen zeer ernstige gevolgen kan hebben en waarbij een dalende vaccinatiegraad de kans op verspreiding van de ziekte sterk vergroot.”
Sociale media staan vol informatie over vaccineren. Hoe weten ouders wat ze kunnen vertrouwen?
“Er wordt veel geschreven en gezegd over vaccinaties. Het beste kunnen ouders via de informatie van het RIVM kijken of hun vraag beantwoord wordt. Ook staan op de RIVM-website links naar andere onafhankelijke bronnen zoals Thuisarts. Daar worden verschillende ziektes uitgelegd. Ziektes waar het Rijksvaccinatieprogramma tegen beschermd. Ook de Babydoctors is een informatief en betrouwbaar platform voor ouders met jonge kinderen. En vraag vooral ook aan je jeugdarts, huisarts of kinderarts. Zij kunnen het beste helpen met gezondheidsinformatie die op jouw situatie van toepassing is.”